Luật chơi cờ gánh
Cờ gánh là trò chơi dân gian, tương truyền có từ Quảng Nam – Đà Nẵng, ngày xưa hay chơi bằng nắp chai trên bàn cờ vẽ dưới sân. Cờ gánh khác hẳn các loại cờ khác ở một điểm: quân bị bắt không mất đi — nó chỉ đổi màu, rồi quay lại đánh chính chủ cũ của nó. Cứ xem theo từng bàn cờ dưới đây, vài phút là bạn chơi được.
Bàn cờ & cách đi quân
Bàn cờ có 25 điểm, nối với nhau bằng các đường kẻ ngang, dọc và chéo — nhìn bàn cờ là thấy ngay đường nào đi được. Mỗi bên có 8 quân, xếp quanh viền bàn cờ. Quân Đỏ luôn đi trước.
Tới lượt mình, bạn phải đi một quân sang điểm bất kì mà nó có thể đi được liền kề. Điểm đi được phải có đường kẻ đi qua (ngang, dọc, chéo).
Gánh (kẹp giữa, lật đôi)
Khi quân của bạn đi vào đúng giữa hai quân đối phương đang đứng thẳng hàng, hai quân đó lập tức đổi màu về phe bạn — gọi là bị “gánh”.
Chầu (gánh kép)
Có những điểm nằm giữa nhiều cặp quân đối phương cùng lúc, ví dụ: cả hàng ngang, hàng dọc lẫn đường chéo. Thường là ở những điểm trung tâm. Đi đúng vào điểm đó, bạn gánh hết tất cả các cặp trong một nước đi — dân gian gọi là “chầu 4”, “chầu 6”. Chỉ một bước mà lật cả loạt quân, đổi vận cả ván cờ.
Vây & chẹt — hết đường đi là mất quân
Sau mỗi nước đi, nếu quân đối phương — một quân hay cả cụm — bị vây kín, không còn điểm trống nào để thoát, thì cả cụm đó đổi màu hết, gọi là bị “chẹt”.
Vậy nên đừng cho quân đứng sát nhau quá dày — càng túm tụm càng dễ bị vây trọn một lần.
Thế mở
Khi đối phương đi quân ra, để lại một khoảng trống ngay giữa hai quân của họ, đó gọi là “thế mở”. Tới lượt bạn, luật chơi bắt bạn phải đi vào đúng khoảng trống đó để gánh — bàn cờ sẽ khoanh vàng chỗ đó cho bạn thấy.
Nghe tưởng kèo thơm? Cẩn thận: nhiều người cố tình thí quân để dụ bạn vào thế mở, rồi phản đòn gánh lại gấp đôi ngay sau đó.
Quy luật thắng thua
Bàn cờ luôn đủ 16 quân — chỉ có màu là thay đổi. Ai lật được toàn bộ quân về màu của mình (hoặc khiến đối phương hết nước đi) là thắng ván.
Khi đấu online, bạn còn có thể cầu hòa hoặc xin thua như thi đấu thật.